Adama blog

‘Het Nieuwe Verwerken’ van bloembollen.   Innovaties zorgen voor revolutie in bollenverwerking

04/05/2017

De processen tussen oogst en herplanting van bloembollen kunnen duurzamer en efficiënter. PPO Lisse en het bedrijfsleven zoeken naar nieuwe methoden voor het duurzaam bewaren, verwerken en ontsmetten van bloembollen. Met alternatieve ontsmettings- en bewaartechnieken, kunnen telers emissies en blootstelling vermijden. 

Jaarlijks oogsten Nederlandse telers circa 20.000 hectare bloembollen, waarvan 49% tulpen, 22% lelies en 29% narcissen, hyacinten, gladiolen en andere bloembollen. De kleinere bollen gaan in bewaring en telers planten deze voor de winter opnieuw in. Deze bollen krijgen diverse behandelingen om ze te beschermen tegen schimmelziekten en plagen, zoals aaltjes en mijten in de volgende teeltfase op het veld. “De huidige manier van bewaren en verwerken van bloembollen gaat gepaard met een hoog energieverbruik, emissie van schadelijke middelen naar het milieu en risico op blootstelling van medewerkers aan deze middelen”, zegt Henk Gude, bloembollen-onderzoeker van Wageningen UR PPO Lisse en projectleider van ‘Het Nieuwe Verwerken’ (zie kader Het Nieuwe Verwerken).

Alternatief voor boldompeling
Traditioneel passen bollentelers voor het planten boldompeling toe in een bad met schimmel-dodende middelen. Sommige bollen krijgen een warmwaterbehandeling (‘het kookbad’) om aaltjes en mijten te doden. Nadelen van boldompeling zijn risico’s van emissie en herbesmetting van een volgende kist. Ook blijft er altijd een restvloeistof met fungicide over en is het risico van blootstelling van medewerkers aan deze middelen aanwezig.

Bloembollen

Een veelbelovend alternatief voor boldompeling is uitwendig desinfecteren en daarna schuimen in volledig afgesloten compartimenten. In 'Het Nieuwe Verwerken' is het dompelbad vervangen door twee stappen, uitgevoerd in volledig afgesloten compartimenten. In de eerste stap worden de bollen uitwendig gedesinfecteerd. “We willen dat doen met biociden, zoals ozon of ECA-water, ook wel omschreven als elektrochemisch geactiveerd water”, zegt Gude. Het verbod op het gebruik van het ontsmettingsmiddel formaline in dompel- en kookbaden maakt een alternatief extra urgent. In het eerste jaar van het onderzoeksprogramma is dan ook veel aandacht besteed aan alternatieve desinfectiemethoden. De eerste ervaringen met ECA-water en koud plasma zijn goed. “Werken met ECA-water betekent chloor maken in situ ofwel ter plekke in een gesloten compartiment. Dat is een veilig alternatief voor formaline en het voorkomt gesleep met grote vaten chloor en werken met chloor, wat risicovol is”, meent Gude.

Stap twee is het aanbrengen van schimmeldodende middelen in een schuim of dunne filmcoating, die de bollen daarna beschermt tegen deze pathogenen. “Het grote voordeel van toepassing in afgesloten compartimenten, is dat het risico van emissie en blootstelling tot nul is gereduceerd”, stelt Gude. Alle gebruikte chemische middelen kunnen worden hergebruikt en tenslotte onschadelijk gemaakt.

Verwijderen zieke bollen
De ziektedruk in een bollenpartij kan omlaag door zieke bollen te selecteren en te verwijderen. Hierdoor kunnen ziekteverwekkers zich minder verspreiden. Ontwikkelen van methoden om zieke bollen geautomatiseerd te verwijderen, is ook een belangrijk onderdeel van ‘Het Nieuwe Verwerken’. “Moderne technieken die gebruik maken van licht en speciale sensoren helpen daarin. Hetzelfde geldt voor ‘elektronische neuzen’, die zieke bollen via geursporen kunnen detecteren. Deze techniek is volop in ontwikkeling en gaat de efficiëntie op bollenbedrijven verhogen. Net als de ontwikkeling van systemen die bollen voor het planten geautomatiseerd rechtop zetten”, vertelt Gude. Het ontwerpen van geheel nieuwe droog- en bewaarconcepten gaat op termijn zorgen voor een aanzienlijke energiebesparing tijdens het drogen en bewaren. In de broeierij is arbeidsbesparing mogelijk, dankzij automatisering van het rechtop zetten van bollen. Als telers plantgoed rechtop kunnen planten, levert dit levert hogere opbrengsten op en het gebruik van middelen, meststoffen en water kan met toepassing van technieken voor precisielandbouw omlaag.

Aconiet

Het Nieuwe Verwerken
Het Nieuwe Verwerken’ is een vierjarig onderzoeksprogramma van de topsector Tuinbouw & Uitgangsmateriaal van het ministerie van Economische Zaken. Het is gestart in het voorjaar van 2016 en loopt tot en met 2020. Doel van het onderzoeksprogramma is behoud van een goede kwaliteit bloembollen, die voldoen aan de strenge eisen van exportlanden en waarbij mens én milieu worden ontzien. De insteek is de ontwikkeling van een nieuwe geïntegreerde aanpak voor duurzaam bewaren en verwerken van bloembollen. Met het slagen van alternatieve ontsmettings- en bewaartechnieken, kan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen omlaag en behoren emissies en blootstelling tot het verleden. Het concept is financieel haalbaar voor telers door verdere reductie van bollenuitval door ziekten en plagen en verlaging van het energiegebruik en arbeidskosten.

De uitvoering van deze publiek-private samenwerking ligt bij een consortium van zes partners: KAVB, Anthos, Wageningen UR PPO Lisse, GMN, Machinefabriek Akerboom en Bright Spark. Bollentelers, verenigd in de KAVB en ook exporteurs van bloembollen, onder de paraplu van Anthos, zijn nauw betrokken bij het project. De technologiebedrijven werken aan de ontwikkeling van nieuwe verwerkingssystemen. Rabobank Bollenstreek draagt vanuit het eigen Innovatiefonds bij aan de financiering. Sinds januari 2017 ondersteunt Greenport Duin- en Bollenstreek het project ook met geld en mankracht, waardoor er extra budget beschikbaar is.

Lees hier meer bloembollen gerelateerde artikelen en schrijf u in om op de hoogte te worden gebouden van alle artikelen en updates!

 

 

 

Onderwerpen: bloembollen

Jan Nies

Geschreven door Jan Nies

Schrijf u in voor Adama email updates

Recent Posts

New call-to-action